Sint Maarten… Wat is het eigenlijk?


Allemaal kennen we het wel. Misschien heb je het ook wel eens gevierd. En dan is er nog dat liedje: “Sint Maarten, Sint Maarten, de koeien hebben staarten…” En net zo duidelijk als het is dat koeien staarten hebben, zo onduidelijk is het wat deze hele feestdag eigenlijk inhoudt.

Sint Maarten wordt in Nederland op 11 november gevierd. De kinderen gaan langs de deuren met lampionnen om liedjes te zingen. Het doel van de kinderen is vooral om snoep te krijgen, wat helaas steeds lastiger wordt met al die gezonde moeders die denken dat ze de kinderen blij kunnen maken met een stuk fruit. Misschien zijn dat wel allemaal criminologen die iets proberen te doen tegen de kinderen die de snoepjes stelen van andere kinderen, wat tegenwoordig helaas wel eens gebeurt (die jeugd van tegenwoordig ook). Geen snoepjes, geen suitable target. Nou, bedankt Cohen en Felson…

 

Maar wat vieren we nou eigenlijk? Sint Maarten heeft momenteel niet echt een religieuze gedachte meer. Het wordt gevierd door mensen met allemaal verschillende geloofsovertuigingen. Toch beweren sommigen dat de feestdag een christelijke achtergrond heeft. Het zou de naamdag zijn van de heilige Sint-Martinus, die in de 4e eeuw leefde en soldaat was in het Romeinse leger. Het bekendste verhaal is dat hij 

met zijn zwaard zijn mantel door midden sneed, waarna hij de helft aan een bedelaar gaf. Nadat hij op latere leeftijd gekozen was tot bisschop van Tours, stichtte hij een aantal kloosters in Frankrijk. Hij overleed op 11 november. Sint-Martinus is de heilige van een aantal groepen, waaronder kinderen. Op de naamdag van Sint-Martinus was het daarom gebruikelijk dat kinderen vrij kregen van school en dat ze werden getrakteerd op lekkernijen. Het feit dat protestanten het feest ook vieren zou te maken kunnen hebben met de doop van Maarten Luther, een Duitse protestantse theoloog, die plaats heeft gevonden op 11 november.

Ook op het platteland was het altijd al feest rond 11 november. De oogst was binnengehaald en het vee ging ook weer op stal. Kortom, het eten was binnen. En wie wordt er nou niet blij van eten? De feestelijke activiteiten rond dit hele gebeuren gingen langzaamaan steeds meer samenvallen met Sint Maarten.

De eerste geschriften over Sint Maarten zijn echter niet christelijk. In de Middeleeuwen was Sint Maarten het minst gezellig. Jongens gingen met fakkels en knuppels langs de deuren, waarbij ze met die knuppels op deuren en luiken sloegen. De jongens ontvingen dan brandbaar materiaal van de bewoners en soms ook appels, mispels, noten of kleingeld. Ondanks dat mensen dus veel vriendelijker tegen de jongens waren dan ik zou zijn als ze met knuppels op mijn deur zouden slaan, ging dit vaak ook nog gepaard met vechtpartijen en vernielingen.

Een andere theorie over Sint Maarten is die van een Schotse antropoloog, genaamd James Frazer. Volgens hem heeft dit feest een heidense oorsprong. Het zou een ritueel betreffen over vruchtbaarheid, wat door de kerk vervolgens is overgenomen om het vertrouwen van de bevolking te winnen. Andere onderzoekers zeggen weer iets anders, namelijk dat bepaalde teksten van de kerk vaak werden voorgelezen rond 11 november en dat de bevolking op basis van die teksten een feest is begonnen. Tegenwoordig denken veel onderzoekers dat het feest dezelfde oorsprong heeft als andere bedelfeesten. Mensen hadden het vroeger in de wintermaanden niet al te goed, en bedelfeesten waren daarom eigenlijk gewoon noodzakelijk. Vandaar dat je in de winter veel van dit soort feesten ziet, zoals Driekoningen. Ook Nieuwjaar en Sinterklaas hebben wel wat weg van een bedelfeest.

Kortom zijn er dus een heleboel verschillende theorieën over wat Sint Maarten nou eigenlijk is. Ik heb helaas nog niet eens alle verschillende theorieën over het feest kunnen noemen in dit artikel. Een tip is dus voor komende zondag, als je het zoveelste zeurende kind de verkorte versie van het liedje van Sint Maarten hoort zingen, waarna je vragend aangekeken wordt omdat je nog niet klaarstaat met een snoeppot, vraag ze dan waarom ze het eigenlijk vieren en geef ze pas een snoepje als ze het weten. Wij hebben ook maar een studentenbudget, hè. Zoek je meer een oplossing op lange termijn? Geef ze dan een stuk fruit. Hopelijk komen ze dan volgend jaar ook niet meer terug.

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *